
Met zijn publieke uitspraken over de omzetting van domeingrond naar eigendom draait president Chandrikapersad Santokhi de samenleving een rad voor de ogen, menen sommige leden van de Staatsraad. Met de afkondiging van een staatsbesluit en het instellen van de Grondconversie Unit heeft Santokhi het beleid over de omzetting de afgelopen dagen geformaliseerd.
Tekst Ivan Cairo
Beeld dWT archief
De Staatsraad had onder aanvoering van een aantal bezwaren tegen het door Santokhi voorgenomen staatsbesluit geadviseerd en aanbevolen de behandeling van dit onderwerp door het parlement af te wachten. Echter, de president nam een aantal van de punten van de Staatsraad over, paste zijn staatsbesluit aan en kondigde dat deze week af.
“Het is misleiding van de president om te stellen dat eigendom meer rechtszekerheid biedt dan grondhuur en erfpacht”
Staatsraadslid Amzad Abdoel
In een interview met de Ware Tijd deed Santokhi de afwijzing van de Staatsraad af als “politiek” ingegeven. Hij stelde dat dezelfde partijen en organisaties in de Staatsraad in 2009 wel een positief advies hadden gegeven over een grondconversie-staatsbesluit van toenmalig president Venetiaan, terwijl het enige verschil tussen zijn voorstel en dat van Venetiaan zou liggen in de prijs per vierkante meter.
Weer family and friends
Verschillende Staatsraadsleden bestempelen de uitspraken van de president als misleiding van de samenleving. “Zet het staatsbesluit van Venetiaan naast dat van Santokhi. Dat van Venetiaan gaat alleen over natuurlijke personen en niet over stichtingen en naamloze vennootschappen zoals dat van Santokhi. Pure misleiding. Dit staatbesluit is bedoeld om zijn diasporavrienden, die via allerlei stichtingen grond in Suriname hebben, te accommoderen”, zegt een zeer gebelgde Hesdy Pigot, namens de NPS, lid van de Staatsraad, tegen de Ware Tijd.
Ook Staatsraadslid voor de NDP, Amzad Abdoel, is niet te spreken over de uitlatingen van het staatshoofd. “De president en anderen moeten ook niet aangeven dat vorige regeringen ook aan grondconversie hadden gedaan. Er zijn fundamentele verschillen. Bij de vorige conversies mochten rechtspersonen niet participeren. En was de prijs zo goed als marktconform. Het staatbesluit is een voedingsbodem voor witwaspraktijken. Het zullen veelal de diaspora zijn die via stichtingen grondhuur zullen omzetten in eigendom en dat als instrument gebruiken voor witwassen. Zelfs de mennonieten zullen dat mogen doen. Vrienden en familieleden van de regering zullen enorm worden verrijkt”, stelt Abdoel.
Hij benadrukt dat de raad geen politiek met het grondconversievraagstuk heeft bedreven. Het orgaan is slechts tegen de wijze waarop de regering deze zaak wil doorvoeren. “Er zijn principiële bezwaren, fundamentele en steekhoudende argumenten aangekaart waarom de meerderheid tegen het staatsbesluit is. Niet alleen juridische problemen die kunnen ontstaan, maar ook de vele negatieve gevolgen die uit het staatsbesluit zullen voortvloeien zijn aangekaart”, aldus Abdoel.
Hij voegt eraan toe dat in het staatsbesluit van de regering geen kader is om misbruik te voorkomen en ook geen mechanisme tegen speculatie. Ook is niet geregeld indien iemand een deel van zijn of haar perceel omzet in eigendom, wat met het ander deel gebeurt. “Zowel natuurlijke als rechtspersonen mogen grondhuur omzetten in eigendom. Dit is vooral een voedingsbodem voor corruptie”, benadrukt het staatsraadslid.
Abdoel: “Indien de president zich zoveel zorgen maakt om Flora en andere woongebieden, waarom bakent hij het staatsbesluit niet af naar alleen het stuk waarop een woning staat. Het is misleiding van de president om te stellen dat eigendom meer rechtszekerheid biedt dan grondhuur en erfpacht. Ook met grondhuur en erfpacht kunnen die zaken worden gedaan als met eigendom.” De regering zou ervoor kunnen kiezen om het recht van grondhuur te versterken, vindt de NDP’er, “maar dat doet zij niet”.
Notariaten in problemen
Volgens notaris Anneke Chin-A-Lin is het een farce dat grondhuur en erfpacht minder rechtszekerheid geven dan eigendom. Ze voert aan dat banken gewoon hypotheek geven op grondhuur- en erfpachtpercelen.
Het vaste bedrag van SRD 5.000 dat belanghebbenden bij conversie in rekening mag worden gebracht door notarissen ziet Chin-A-Lin als een grote uitdaging. Met dit bedrag voorziet ze bedrijfseconomische problemen voor het notariaat, omdat met de zorgplicht, werkzaamheden en onderzoek van de notaris bij het in orde maken van een conversieverzoek diverse kosten gemaakt worden. Voor elk notariskantoor zouden de kosten verschillend kunnen zijn.
Gevreesd wordt dat met SRD 5.000 de kosten voor een grondconversie niet zullen worden gedekt. De regering had voor sociale gevallen een vast tarief kunnen vaststellen, maar voor de overige gevallen deze kunnen vrijlaten. “Niet omdat het een sociaal geval is, is er een mindere zorgplicht. Daarin is er geen verschil, maar niet elk geval is recht toe recht aan”, stelt Chin-A-Lin.
Volgens de notaris zitten er juridische haken en ogen aan het staatsbesluit die ertoe zouden kunnen leiden dat de regering haar beoogde sociale doelstelling niet zal kunnen realiseren. De grondconversie zou, aldus Chin-A-Lin, juridisch goed moeten worden afgedekt. Daarnaast is het ontbreken van een duidelijk beleid over ruimtelijke ordening een grote uitdaging. “Met wat vindingrijkheid zouden belanghebbenden de regels ten aanzien van bestemmingswijziging kunnen omzeilen”, stelt ze.
Grondspeculatie
Wat haar betreft had de regering even pas op de plaats gemaakt, zodat er over dit vraagstuk rust kwam, gevolgd door een grondige herziening van het gronduitgiftebeleid en de wetgeving ten aanzien daarvan. Nu is er veel mis, waaronder corruptie en speculatie. “Er is te veel ruis over grond”, zegt de notaris.
Evenals Pigot vreest Chin-A-Lin dat indien de grondconversie niet goed wordt aangepakt, de overheid na enige tijd geen toegang meer zal hebben tot grond en omgezette terreinen tegen veel hogere prijzen dan die nu mogen worden geconverteerd zal moeten aanschaffen. “Waar gaat de staat daar geld voor vinden?” werpt ze op. Ook kan de staat maar één keer aan de conversie verdienen.
Ook Abdoel wijst op het gevaar dat de overheid later goedkoop verkocht land tegen hogere prijzen zal moeten terugkopen. “Verkavelaars zullen schatrijk worden. Het kunnen omzetten van grondhuur naar eigendom voor slechts SRD 25 per vierkante meter zal een onbevredigbare behoefte creëren bij hen om steeds meer percelen in grondhuur aan te vragen, om te zetten in eigendom en daarna door te verkopen voor 25 euro per vierkante meter. Uiteindelijk zal het weer het volk zijn dat zal inboeten. Een maatschappelijke ongelijkheid zal worden gecreëerd tussen groepen die nooit meer rechtgetrokken zal kunnen worden. De beste percelen zullen naar de rijksten gaan”, meent hij.